Jestler Çocukların Yaratıcı Düşünmesine Yardım Ediyor!

Jest kullanımı, yani el ve kol hareketlerinin kullanımı, çocukların düşünmesine yardımcı olur. Jest kullanmak aynı zamanda yeni fikirler üretilmesinde de büyük bir rol oynamaktadır. Konuşurken jest kullanmak, anlatmayı ve anlaşılmayı kolaylaştırmaktadır. Literatürde de, kullandığımız el ve kol hareketlerinin yaratıcı düşünmeye ve yeni fikirler üretmeye yardımcı olduğunu gösteren birçok çalışma bulunmaktadır. Aynı zamanda jest kullanımının çocukların matematiksel ve bilimsel görevlerde problem çözmesini kolaylaştırdığı, araştırılmalar tarafından gösterilmektedir.

Çocuklarda jest kullanımının yaratıcılığa etkisini görmek adına kullanılan testlerden bir tanesi “Guilford alternatif kullanım testi”dir. Bu testte çocuklardan günlük eşyaları normal kullanımı dışında nasıl kullanabileceklerini söylemeleri istenmektedir. Örneğin, çocuktan bir gazeteyi kullanabileceği tüm alanları sayması istenir, ve çocuk bir gazeteyi okumanın yanında gazeteyi sineklik ya da yelpaze olarak kullanabileceğini söyler. Çocukların kaç farklı cevap verebildikleri ve cevaplarının orjinalliği, diğer cevaplardan farklı olması, kodlanır.

Guilford Alternatif Kullanım Testi ile yapılan bir çalışmada çocukların el ve kol hareketleri kullanmasının, yeni kullanımlar üretmeye yardımcı olup olmadığı araştırılmıştır. Bu çalışmada 9-11 yaş arasındaki çocuklar test edilmiştir. Birinci gruptaki çocuklardan yeni kullanımları üretirken ellerini serbestçe kullanmaları istenmiştir. İkinci gruptaki çocuklar ise bu teste iki kere katılmış ve ilk denemede ellerini serbestçe kullanabilirken, ikinci denemede bu çocuklardan ellerini sabit tutmaları istenmiştir.

Araştırmaların sonuçları jest kullanımının çocukların problem çözme becerilerini arttırmanın yanında aynı zamanda aykırı düşünebilme ve yaratıcılık gerektiren görevlerde de etkili olduğunu göstermiştir. Testlerde çocuklar ne kadar fazla el kol hareketleri kullanırlarsa, günlük eşyalar için o kadar fazla sayıda yeni kullanımlar üretebilmişlerdir. Jestlerin kısıtlanması durumuna bakıldığında çocukların yaratıcılığının kısıtlandığı görülmemiştir, ancak jest kullanımı teşvik edildiğinde çocukların daha yaratıcı fikirler üretebildiği açık bir şekilde görülmektedir. Yani jestler çocuklarda yalnızca var olan düşünceleri yansıtmakla kalmamış, aynı zamanda yeni düşünceler ortaya koymalarına da yardımcı olmuştur.
 
Kirk, E., & Lewis, C. (2017). Gesture facilitates children’s creative thinking. Psychological Science, 28(2), 225-232.

Hazırlayan: Beste Uysal