Okul Öncesi Dönemde Ebeveyn-Çocuk Beraber Kitap Okumanın Önemi

Ebeveynler çocukların “ilk ve en önemli öğretmenleri” oldukları için, çocukların ebeveynleri ile özellikle okul öncesi dönemde bilişsel gelişimlerine katkıda bulunacak etkileşimlerde bulunmalarının önemi çeşitli araştırmalarda gösteriliyor. Çocuğun yaş grubuna uygun kitapların çocukla beraber sesli olarak okunması bu etkileşimlere iyi bir örnek. Çocuk kitapları günlük konuşma dilinden farklı olarak dil bilgisi kuralları açısından daha doğru ve zengin; aynı zamanda bu kitaplar daha geniş bir konu yelpazesi barındırıyor, dolayısıyla doğumdan itibaren yapılabilecek ebeveyn-çocuk beraber okuma aktiviteleri ileriki yıllarda çocuğun dil ve konuşma becerilerinin gelişimine ve okula hazır olma durumuna olumlu yönde katkı sağlıyor.

Bu faydaların yanında, 2015 yılında Pediatrics Dergisi’nde yayınlanan Dr. John Hutton ve meslektaşlarının yaptığı bir araştırmada, okul öncesi dönemde maruz kalınan ebeveyn-çocuk beraber sesli kitap okuma etkinliklerinin çocukların beyinlerini harekete geçirmedeki etkisi inceleniyor. Araştırmada, yaşları 3 ve 5 arasında değişen 19 çocuğa yaş gruplarına uygun hikayeler dinletiliyor ve bu sırada fonksiyonel manyetik rezonans görüntüleme (fMRI) tekniğiyle beyindeki hareketlenme ölçülüyor. Hikaye dinletimi çocukların anlama, anlam çıkarma, kelime bilgisi ve dinlediğini kavrama süreçleriyle ilgili yetilerini kullanmalarını gerektirdiğinden ev ortamında ebeveynleriyle beraber daha çok sesli kitap okuma yapmış olan çocukların beyinlerinin bu yetileri destekleyen kısımlarında daha güçlü bir hareketlenme görülmesi bekleniyor. Araştırmanın sonucunda, evde daha çok kitapları olan ve ebeveynleri tarafından kendilerine daha çok kitap okunan çocukların beyinlerinin sol yarımküresinde hikaye anlama, anlam çıkarımı gibi anlama süreçleriyle ilişkili olan bölgelerin diğer çocuklarınkine oranla daha aktif oldukları görülmüştür. Bununla birlikte, evde daha fazla beraber kitap okuma etkinliğinde bulunan çocukların, beyin tarama cihazının içindeyken sadece hikaye dinleyip herhangi bir görsel öğeye maruz bırakılmadıkları halde beyinlerindeki görsel işlemden sorumlu bölgelerde belirgin şekilde daha fazla aktivite saptanıyor. Bu da bu çocukların dinledikleri şeyleri görüyormuşçasına gözlerinde canlandırabildiklerine işaret ediyor.

Evdeki ebeveyn-çocuk beraber kitap okuma ortamıyla okul öncesi dönemdeki çocukların spesifik beyin bölgelerindeki hareketlenmenin ilişkisini inceleyen ilk çalışma olma özelliğini taşıyan bu araştırmanın sonucu, erken yaşta ebeveynlerle beraber okunan çocuk kitaplarının önemini ve bu etkinliğin çocuğun konuşma ve dil becerileri, dinlediğini ve okuduğunu anlama ve aynı zamanda hayal etme üzerindeki olumlu etkilerini göstermektedir.  

Hutton, J. S., Horowitz-Kraus, T., Mendelsohn, A. L., DeWitt, T., & Holland, S. K. (2015). Home Reading Environment and Brain Activation in Preschool Children Listening to Stories. Pediatrics, 136(3), 466-478. doi:10.1542/peds.2015-0359

Hazırlayan: Barış Buse Ölmez

Makalenin tamamına bu bağlantıdan ulaşılabilir:

http://pediatrics.aappublications.org/content/early/2015/08/05/peds.2015-0359.abstract?sid=5b1e0b71-9369-4d5e-923b-8a304e346b35